Kabine Toplantısı sonrasında gazetecilerin sorularını yanıtlayan Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, sosyal medya platformlarına yönelik hazırlanan yeni yönetmeliğin ayrıntılarını açıkladı. Yeni düzenlemeyle birlikte yaş doğrulama adımları, mesajlaşma kuralları ve platformların arayüz tasarımlarına ilişkin bağlayıcı kurallar getirildi.
15-18 YAŞ GRUBUNA CANLI YAYIN VE EKRAN KAYDI KISITLAMASI
Yönetmelik kapsamında 15 ila 18 yaş arasındaki kullanıcıların hesaplarına doğrudan sınırlamalar uygulanacak. Bu yaş grubundaki kullanıcılar platformlarda canlı yayın açamayacak ve uygulamalar üzerinden ekran kopyası yani “ekran kaydı” alamayacak.
| Kısıtlanan İşlem | Erişim Durumu | Hedef Yaş Grubu | Uygulama Şekli |
|---|---|---|---|
| Canlı Yayın Açma | YASAK | 15 – 18 Yaş Arası | Platform arayüzünde yayın başlatma butonu devre dışı bırakılacak. |
| Ekran Görüntüsü / Kaydı Alma | ENGELLİ | 15 – 18 Yaş Arası | Uygulama içi ekran kopyalama ve video kayıt mekanizmaları kısıtlanacak. |
İletişim ve etkileşim boyutunda da yeni kurallar geçerli olacak. 15-18 yaş aralığındaki kullanıcılara yalnızca kendilerinin takip ettiği hesaplar mesaj gönderebilecek. Ayrıca doğrudan mesajlaşmalarda yer alan “görüldü” bilgisinin kapatılması zorunlu tutulacak.
| İletişim Özelliği | Eski Durum | Yeni Kural | Teknik Zorunluluk |
|---|---|---|---|
| Doğrudan Mesaj (DM) İzni | Herkese Açık / İstek Bazlı | YALNIZCA TAKİP EDİLENLER | Takip listesi dışındaki profillerden gelen mesaj akışları teknik olarak engellenecek. |
| Okundu Bildirimi (“Görüldü”) | Kullanıcı İnisiyatifi / Açık | ZORUNLU KAPALI | Sistem ayarlarında varsayılan olarak kilitlenecek, kullanıcı tarafından açılamayacak. |
KAYDIRMA ÖZELLİKLERİ VE ALGORİTMİK YAPILARA MÜDAHALE
Arayüz tasarımlarında yer alan ve Bakan Göktaş tarafından bağımlılık unsuru olarak nitelendirilen “ekran kaydırma” ile “sürekli başa kaydırma” mekanizmaları 15-18 yaş grubu için devre dışı bırakılacak. Bu adımların ailelerin talebi doğrultusunda atıldığını belirten Göktaş; algoritmaların yapılandırılacağını, reklam gösterimlerinin sınırlandırılacağını ve tasarım düzeyinde “çocuk dostu bir ekosistem” oluşturulmasının amaçlandığını ifade etti.
| Arayüz Öğesi | Durum | Kapsam | Uygulama |
|---|---|---|---|
| Sonsuz Kaydırma | YASAK | 15 – 18 Yaş | Akış Durdurma |
| Başa Kaydırma | KAPALI | 15 – 18 Yaş | Döngü İptali |
| Tavsiye Algoritmaları | KISTLI | 15 – 18 Yaş | Model Değişikliği |
| Reklam Gösterimi | FİLTRELİ | 15 – 18 Yaş | Kota Uygulaması |
E-DEVLET DOĞRULAMASI VE DİJİTAL KOD (TOKEN) ŞARTI
Düzenlemeye göre, sosyal medya platformlarında yalnızca e-Devlet üzerinden 15 yaşını doldurduğunu belgeleyen kullanıcılar yeni hesap açabilecek. İlk defa hesap açacak kişiler e-Devlet sistemine yönlendirilecek ve buradan temin edilecek yaş doğrulama kodu (token) sisteme girilerek üyelik tamamlanabilecek. Sistemin diğer ülkelere kıyasla daha net olduğunu ifade eden Göktaş, doğrulama verisinin doğrudan e-Devlet altyapısı üzerinden çekileceğini bildirdi.
| Kriter | Gereksinim | Yetkili Merci | Yöntem |
|---|---|---|---|
| Yaş Sınırı | 15 Yaş ve Üzeri | Nüfus Kayıtları | Kimlik Teyidi |
| Onay Kanalı | e-Devlet Kapısı | Kamu Altyapısı | Otomatik Yönlendirme |
| Giriş Anahtarı | DİJİTAL TOKEN | e-Devlet Sistemi | Tek Kullanımlık Kod |
ÇİFT TARAFLI KONTROL VE ŞÜPHELİ HESAPLARIN ASKIYA ALINMASI
Denetimlerin tek bir tarafa bırakılmayacağını aktaran Göktaş, platformların ve bakanlığın ortak bir mekanizmayla hareket edeceğini belirtti. Çocukların ebeveynlerinin profillerini kullanması ihtimaline karşılık sosyal ağlar, kendi teknolojik yöntemleriyle kullanıcıların yaş tahminini yapmaya devam edecek.
Kullanıcının 15 yaşın altında olduğuna dair bir şüphe doğması halinde platform söz konusu hesabı geçici olarak askıya alacak. Hesabın tekrar aktif hale gelmesi için kullanıcının yeniden e-Devlet üzerinden yaş doğrulama adımlarını tamamlaması gerekecek. Böylece süreç hem kayıt sırasında hem de kullanım esnasında iki aşamalı olarak denetlenecek.
| Denetim Aşaması | Kontrol Birimi | Yöntem / Risk | Uygulanacak Yaptırım |
|---|---|---|---|
| Otomatik Yaş Tespiti | Sosyal Ağ Platformu | Teknolojik Algoritmalar | Sürekli İzleme |
| Ebeveyn Profili Kullanımı | Bakanlık + Platform | Çift Taraflı Doğrulama | Tekrar Doğrulama Talebi |
| 15 Yaş Altı Şüphesi | Otomatik Güvenlik Sistemi | Kural İhlali İhtimali | GEÇİCİ ASKIYA ALMA |
| Hesap Yeniden Açılışı | e-Devlet Kapısı | Zorunlu Resmi Teyit | YENİDEN TOKEN GİRİŞİ |
1 KASIM’DA BAŞLIYOR, 31 MART 2027’YE KADAR SÜRE TANINDI
Sosyal medya şirketlerine gerekli bilgilendirmelerin yapıldığını dile getiren Göktaş, düzenlemenin 1 Kasım tarihi itibarıyla yürürlüğe gireceğini duyurdu. Platformların teknik altyapılarını yönetmeliğe uyumlu hale getirmesi amacıyla 31 Mart 2027 tarihine kadar geçici hükümler çerçevesinde bir uyum süreci uygulanacak. Bu tarihin sona ermesiyle birlikte token bazlı zorunlu doğrulama sistemine eksiksiz olarak geçilecek
